Wat is zonde?

Het Oude Testament kent er vier woorden voor:

1e: dwalen, vergissen (per ongeluk).
2e: je doel missen, het verbond overtreden.
3e: van uit een verkeerde wil verkeerd doen, misdaad.
4e: opstand tegen God, willens en wetens de wet ontkennen.

De farizeeërs probeerden met een fijnmazig net de zonde uit te bannen. Maar iedereen weet, dat je je wel aan de letter van de wet kunt houden, maar ondertussen toch je broeder het leven zuur kunt maken, zoals de farizeeërs dat deden met 365 geboden en verboden. Omgekeerd hield David zich niet aan de wet, toen hij de toonbroden van de hogepriester Achimelek aannam (I Sam.21). En Jezus haalt die episode later met instemming aan. Daarom is de wet niet altijd het goede instrument om de zonde te 'meten', maar de liefde wel. Paulus vat daarom samen: de liefde doet de naaste geen kwaad. Daarom is de liefde de vervulling der wet. Zonde is dus altijd: tegen de liefde in gaan. Alles wat de relatie met God, medemens en jezelf schaadt.

naar boven...

Wat is vergeving?

Letterlijk betekent vergeving: wegzenden. Psalm 103 zegt dat God onze zonden wegdoet, omdat Hij onze zwakte kent. Als God op al onze fouten moest letten, wat bleef er dan nog van ons over? Kon hij dan niet aan het straf geven blijven? Als God niet vergeeft, is er geen leven meer mogelijk.
Maar hier zit ook een probleem: Is God nog wel rechtvaardig, als Hij alles 'zomaar' vergeeft? En als zonde nooit bestraft wordt, waarom zouden mensen die dan nalaten? Geeft God met zijn ruime vergeving niet tegelijkertijd een vrijbrief aan de zondaars om hun gang te gaan?
Voor mensen is het soms ook moeilijk of zelfs onmogelijk om te vergeven. De schade die jou berokkend wordt kan zo groot worden, dat je er niet meer 'zomaar' overheen kunt stappen. Ook oprecht berouw kan te weinig zijn. Als bijvoorbeeld een chauffeur onder invloed een dodelijk ongeval veroorzaakt, hoe kan zo iemand ooit met de nabestaanden in het reine komen? Dan is vergeving te weinig. Dan is er verzoening nodig. Vergeving zit immers in termen van 'zand erover'. Wat tussen jou en de ander inzat aan misverstanden, onheerlijk of onheus gedrag, dat wordt weggestuurd en je kunt samen verder.
Je verontSCHULDigd je, je wordt verontschuldigd, samen sla je als het ware de schuld van je kleren en je gaat weer samen verder. Waar dat niet lukt is verzoening nodig.

naar boven...

Wat is verzoening?

Verzoening heeft twee aspecten. Die twee aspecten worden duidelijk aan de twee bokjes van Jom Kippoer, Grote Verzoendag. Op het ene bokje wordt de schuld van het volk gelegd en deze wordt weggezonden, de woestijn in. Dat is dus hetzelfde als de vergeving. Het andere bokje wordt geslacht en daarmee wordt de schuld op het altaar bedekt. Bij het slachten wordt de hand op de kop van het bokje gelegd, als een symbolische plaatsvervanging. De zonde moet bedekt worden met het bloed van de dader.
Daarin zit ook de gedachte van de vergelding en de vereffening.
De zonde, het aangedane leed moet in balans gebracht worden.
Zand erover is te weinig: er moet bloed over. Pas door het offer, dat garant staat voor een evenredige hoeveelheid ellende, kan er verzoening en vergeving plaats vinden. De veroorzaker moet aan zijn eigen lijf iets voelen hoe het is om zo te moeten lijden. En pas als hij of zij het goed gevoeld heeft, hoeveel ellende hij/zij veroorzaakt heeft, pas dan kan de relatie voortgezet worden. Eerst moet het onrecht recht gedaan worden.

naar boven...

Hoe kan het bloed van Christus ons verzoenen?

Dat lees je in Johannes 3. Daar wordt een vergelijking gemaakt met de koperen slang in de woestijn. Ieder die gelovig keek naar de koperen slang, kon genezen worden van de dodelijke slangenbeten.
Op vergelijkbare manier wordt een ieder zijn zonden vergeven als hij instemt met de noodzaak, dat hij eigenlijk zelf geen recht meer heeft om verder te leven. Die erkenning is genoeg om verder te mogen leven, ja om nooit meer van God gescheiden te worden.

naar boven...

Móet je elkaar vergeven?

Vergeving, verzoening betekent niet: je schuld staat weer op nul en je kunt op de oude voet verder. Vergeving is pas 'geslaagd' als het leidt tot een nieuwe manier van omgaan met elkaar: anderen vergeven zoals je ook zelf door God vergeven bent. Vergeving is de start van een nieuw hoofdstuk in de relatie, waarin voor het oude gedrag geen plaats meer is. Als God zonden vergeeft, dan hoort bij dat nieuwe gedrag dat mensen ook elkaar de zonden vergeven. Soms willen of kunnen mensen dat niet. Dat kan dan zijn, omdat men de vergeving van God niet begrepen of 'genoten' heeft. Men kan niet vergeven, omdat men zelf nooit berouw heeft getoond, vergeving heeft gevraagd en tot bekering gekomen is. Maar soms is het ook onmogelijk om te vergeven, om dat er bij de dader niet of nauwelijks berouw of bekering te zien. Voor de vorm wordt er wel vergeving gevraagd, maar steeds blijkt dat men niet echt afstand wil of kan doen van het oude gedrag. Of de dader geeft er geen blijk van in te zien welke schade hij/zij berokkend heeft. Voordat zonden vergeven kunnen worden, zullen ze ook eerst als zonden moeten worden aangeboden. Heel concreet, compleet met berouw en met oprechte voornemens op een nieuwe manier met elkaar te leven. Ontbreekt dat, dan is vergeving alleen maar een uitnodiging om op de oude voet door te gaan en wordt zondig leven juist in stand gehouden en bekrachtigd.

naar boven...

Als de ander jou niet wil vergeven, wat dan?

Slachtoffers krijgen macht over hun daders, door halsstarrig niet te willen vergeven. Als er echt berouw is en als er meerdere malen oprecht vergeving gevraagd is en alle pogingen tot verzoening worden genegeerd, dan mag de dader zich op een gegeven moment ook vergeven weten. En echt berouw herken je aan echt ander gedrag, waardoor nieuw samen leven mogelijk wordt.
Wanneer is er echte vergeving of verzoening? Als je relatie met die ander op een verdiepte, vernieuwde manier verder kan.

naar boven...

Ds. J.Kiers, 13 januari 2002